Πως προσεγγίζουμε έναν φοβικό σκύλο – συμπτώματα, αιτίες και αντιμετώπιση.

βασικες εντολες σκυλου
Βασική υπακοή σκύλου και βασικές εντολές
September 28, 2019
Όταν ο σκύλος φοβαται να βγεί έξω για βόλτα
October 1, 2019

Όπως σε κάθε φοβία και θέμα συμπεριφοράς, έτσι και στην περίπτωση που ένας σκύλος φοβάται να τον πλησιάζουν οι άνθρωποι ή είναι απλά ντροπαλός , το πρώτο βήμα προσέγγισης μας είναι να αντιληφθούμε τα αίτια αυτής της φοβίας / συμπεριφοράς. Γνωρίζοντας ακριβώς τι φοβάται και το λόγο που φοβάται ο  σκύλος, μας είναι μετά πολύ πιο εύκολο να αντιμετωπίσουμε τη φοβία του ώστε εν καιρό να τον εξοικειώσουμε με ότι φοβάται και να πάψει να είναι στρεσαρισμένος, και για να τον προσεγγίσουμε με τον πιο κατάλληλο τρόπο.

Αιτίες φοβίας σε ένα σκύλο

Έλλειψη έγκαιρης κοινωνικοποίησης

Ο σκύλος έχει ένα πολύ μικρό χρονικό παράθυρο το οποίο είναι ιδανική περίοδος για την εύκολη και ομαλή κοινωνικοποίηση του. Ιδανικά θα πρέπει να έρθει σε επαφή και να εξοικειωθεί με κοινωνικά ερεθίσματα ανάμεσα στους 2 εώς και το πολύ 5 πρώτους μήνες της ζωής του όσο ακόμα είναι κουτάβι. Εκείνη την περίοδο είναι σημαντικό να τον εκθέτουμε σταδιακά σε διάφορα ερεθίσματα (πχ ανθρώπους, άλλα σκυλιά, τοποθεσίες κλπ) με τέτοιο τρόπο ώστε κάθε επαφή του με κάποιο νέο κοινωνικό ερέθισμα να είναι θετική εμπειρία ώστε να εξοικειωθεί θετικά μαζί τους, αλλιώς μπορεί να αναπτύξει σχετικές φοβίες (πχ να φοβάται ανθρώπους, παιδιά, ή άλλα σκυλιά ή μέρη).
Αν ο σκύλος δεν είχε την ευκαιρία να κοινωνικοποιηθεί την κατάλληλη ηλικία, τότε θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερο βάρος στην κοινωνικοποίηση του ώστε σταδιακά να έχει την ευκαιρία και το χρόνο να εξοικειωθεί με διάφορα κοινωνικά ερεθίσματα και καταστάσεις. Όσο πιο μεγάλος σε ηλικία ο σκύλος, τόσο μεγαλύτερη θα πρέπει να είναι και υπομονή μας και το μυστικό είναι η διαδικασία να γίνει σταδιακά και βήμα βήμα και κάθε βήμα να είναι μια θετική εμπειρία.

Γενετική προδιάθεση

Αν γνωρίσουμε τους γονείς του σκύλου και παρουσιάζουν και εκείνοι φοβική συμπεριφορά, κι αν παρατηρούμε πως ο σκύλος είναι φοβικός γενικότερα και όχι μόνο σε συγκεκριμένα ερεθίσματα, τότε είναι πιθανόν τα αίτια να είναι βρίσκονται στα γονίδια και να έχει κληρονομική προδιάθεση φοβικής συμπεριφοράς.
Οι φοβίες από κληρονομικούς παράγοντες είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστούν, όμως ένας έμπειρος εκπαιδευτής / συμπεριφοριολόγος σκύλων μπορεί να σας βοηθήσει να μειώσετε τα επίπεδα της φοβίας και να εξομαλύνετε την συμπεριφορά του ώστε ο σκύλος να μη νιώθει στρεσαρισμένος συνέχεια και να μπορεί να απολαύσει περισσότερες καταστάσεις.

Αρνητικές εμπειρίες

Οι τραυματικές εμπειρίες σε νεαρή αλλά και σε κάθε ηλικία είναι από τους πιο συνηθισμένους λόγους που ένας σκύλος μπορεί να αναπτύξει μια φοβία (όπως άλλωστε και εμείς οι άνθρωποι). Μου έχουν τύχει σκυλιά να φοβούνται και να αποφεύγουν τα παιδιά γιατί κάποιο του είχε τραβήξει την ουρά, μου έχει τύχει σκύλος να φοβάται τους άντρες αλλά όχι τις γυναίκες (αρνητική εμπειρία), σκύλος να φοβάται να βγεί στην αυλή γιατί τον τσίμπησε κάποτε εκεί σφήκα, σκύλος που φοβάται άλλα σκυλιά γιατί κάποτε του επιτέθηκε ένα και η λίστα συνεχίζεται! Γνωρίζοντας την αιτία, σταδιακά απευαισθητοποιούμε το σκύλο από το ερέθισμα που του προξενεί φόβο, αντικαθιστώντας τις αρνητικές του εμπειρίες σε σχέση με αυτό το ερέθισμα με θετικές.

Σημάδια ενός σκύλου που φοβάται

Ένας σκύλος που φοβάται όταν προσπαθούμε να τον πλησιάσουμε εκδηλώνει το φόβο του με τη γλώσσα του σώματος με έναν η και παραπάνω από τους παρακάτω τρόπους:
Παγώνει στη θέση που βρίσκεται
Καμπουριάζει και μαζεύεται
Αποφεύγει οπτική επαφή (υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που αντιθέτως μας κοιτάει στα μάτια)
Γρυλίζει (αμυντική επιθετικότητα)
Ανατριχιάζει
Χαμηλώνει την ουρά του
Παρομοίως ο σκύλος ανιχνεύει την δική μας συμπεριφορά και τη στάση του σώματος μας για να ερμηνεύσει τις προθέσεις μας, για αυτό θα πρέπει να σεβαστούμε την φοβία του και δίνοντας του χρόνο να τον πλησιάσουμε με συγκεκριμένο τρόπο:

Πως πλησιάζουμε έναν σκύλο που φοβάται

  • Αποφεύγουμε να τα προσεγγίζουμε σε ευθεία γραμμή πηγαίνοντας γρήγορα και κατευθείαν κατά πάνω τους
  • Αποφεύγουμε τις απότομες κινήσεις και προσπαθούμε κάθε μας κίνηση να αποπνέει ηρεμία και κάθε μας βήμα να είναι απόλυτα προβλέψιμο
  • Βοηθάει αν η φωνή μας είναι χαϊδευτική, καθυσηχαστική και σε υψηλό τόνο (τόνο όχι ένταση) όπως ακριβώς όταν μιλάμε γλυκά στα μικρά παιδιά.
  • Δεν σκύβουμε όρθιοι πάνω από το κεφάλι του σκύλου, είναι μια θέση που θα κάνει ένα σκύλο που φοβάται να νιώσει ιδιαίτερα άβολα αν όχι και απειλητικά.
  • Αποφεύγουμε να κοιτάμε το σκύλο στα μάτια, αν και για εμάς είναι φυσιολογική συμπεριφορά, ένας φοβικός σκύλος μπορεί να το θεωρήσει ως αρνητική προσοχή και απειλή
  • Έχοντας κατά νου πως είμαστε πολλές φορές πιο ογκώδες από το σκύλο, βοηθάει να γίνουμε όσο το δυνατόν πιο μικροί – άρα και λιγότερο απειλητικοί. Για παράδειγμα δε σηκώνουμε τα χέρια, αντιθέτως χαμηλώνουμε ώμους και προσεγγίζουμε από χαμηλά.
  • Όταν πλησιάσουμε αρκετά μπορούμε να κάτσουμε κάτω οκλαδόν και να αφήσουμε στο σκύλο να κάνει τα τελευταία βήματα να μας προσεγγίσει , νας μας μυρίσει και όλη την ώρα αποφεύγουμε να τον κοιτάμε απευθείας στα μάτια και του μιλάμε χαμηλόφωνα και γλυκά.
ΔΕΝ ΠΛΗΣΙΑΖΟΥΜΕ ΜΕ ΤΟ ΖΟΡΙ ΚΑΙ ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΔΕΝ ΠΙΕΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΛΗΣΙΑΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΣΚΥΛΟ ΠΟΥ ΦΟΒΑΤΑΙ ΤΟΣΟ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΕΙ ΣΗΜΑΔΙΑ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ.
This image has an empty alt attribute; its file name is ντροπαλος-σκυλος.jpg

Δίνουμε στο σκύλο χώρο και χρόνο

Δεν πιέζουμε, προσεγγίζουμε βήμα βήμα. Ενδεικτικά για να κατανοήσετε καλύτερα την ψυχολογία ενός σκύλου που φοβάται σας αναφέρω μια σύντομη προσωπική εμπειρία όπου πηγαίνοντας ένα πρωινό σε πελάτη για μάθημα, είδα σε μια κεντρική διασταύρωση ένα σκύλο μέσα στη μέση του δρόμου ολοφάνερα χαμένο, να κοιτάει δεξιά και αριστερά και να προσπαθεί να αποφύγει τα αυτοκίνητα.
Ήταν φανερό πως μόλις είχε χαθεί όμως δυστυχώς κάποιο αυτοκίνητο ήδη τον είχε πατήσει γιατί κούτσαινε. Όταν σταμάτησα και κατέβηκα από το αμάξι , ήδη 2 άτομα προσπαθούσαν να τον προσεγγίσουν και 2 άτομα ακόμα προστέθηκαν προσπαθώντας να πιάσουν το σκύλο που κινδύνευε άμεσα η ζωή του. Εκείνο το είδος των ανθρώπων που με κάνουν περήφανο μερικές φορές για την ανθρωπότητα. Όμως δυστυχώς οι προσπάθειες δεν απέδιδαν καρπούς, ο σκύλος αν και κουτσαίνοντας ξέφευγε κάθε φορά και ανάμεσα σε πολλά φρεναρίσματα έτρεχε κουτσαίνοντας σε διαφορετικό σημείο.
Ο σκύλος από τη μια φαινόταν να αποζητάει βοήθεια, από την άλλη φοβότανε. Έκατσα οκλαδόν στο πεζοδρόμιο μπροστά του και με ευχάριστη φωνή άρχισα να του μιλάω και να τον καθησυχάζω. Μέσα σε 2 λεπτά ήρθε εκείνος σε μένα, με ήρεμες κινήσεις τον έπιασα από το λουρί, και για να μη τα πολυλογώ μέσω του κτηνιάτρου της περιοχής και του τσιπ, βρέθηκε και ο άνθρωπος που τον έψαχνε. Happy End!
Θέλουν λοιπόν χρόνο και τρόπο που σε καμία περίπτωση να μην κινδυνεύει να παρερμηνευτεί ως απειλή.  Κάτι που βοηθάει σε κάθε θέμα συμπεριφοράς είναι η θετική εκπαίδευση (ή πιο σωστά η εκπαίδευση με θετική υποκίνηση). Ο τρόπος να ξεπεράσει ο σκύλος τον φόβο του σε βάθος χρόνου, είναι μέσω της σταδιακής έκθεσης στα ερεθίσματα που του προξενούν φόβο, να τα συνδέσουμε με θετικές εμπειρίες.

Αν για παράδειγμα φοβάται κάθε φορά που έρχονται επισκέπτες στο σπίτι, θα πρέπει ο τόνος της φωνής μας να είναι χαρούμενος και ενθουσιώδες στην υποδοχή (όπως ακριβώς λέμε σε ένα παιδάκι γεμάτοι ενθουσιασμό «κοίτα τι καλό παιδάκι!!!» όταν του γνωρίζουμε ένα άλλο παιδάκι και φροντίζουμε να έχουμε ήδη ενημερώσει στον επισκέπτη να δώσει στο σκύλο το χρόνο του. Ας μην ασχοληθεί μαζί του ας μη τον κοιτάζει κάν. Αν υπάρχει κάποιο παιχνίδι που αρέσει στο σκύλο μας μπορούμε να παίξουμε μαζί του αφού κάτσει ο επισκέπτης και πάλι γεμάτοι χαρά, ο σκύλος θα καταλάβει σύντομα κι αν το κάνουμε κάθε φορά, πως κουδούνι = επισκέπτης = χαρούμενες φωνές και παιχνίδια = οχι κίνδυνος = χαρά.

Όταν ο σκύλος ηρεμήσει και πάψει να ασχολείται με τον επισκέπτη, εκείνος μπορεί να του ρίξει προς το μέρος του μια λιχουδιά. Όσο θα εξοικειώνεται σιγά σιγά, στο τέλος όταν θα νιώθει αρκετά άνετα μπορεί και να τον πλησιάσει και να δώσει την λιχουδιά με το χέρι.

Δεν δίνουμε λιχουδιά  αν γαβγίζει στον επισκέπτη ή γρυλίζει ώστε να σταματήσει, γιατί τότε άθελα μας επιβραβεύουμε λάθος συμπεριφορά.

Αν εξακολουθείτε να έχετε πρόβλημα με το σκύλο σας που παρουσιάζει κάποια φοβία, ίσως ήρθε η ώρα να απευθυνθείτε σε έναν επαγγελματία εκπαιδευτή με εμπειρία σε φοβικά σκυλιά ώστε να σας βοηθήσει. Αξίζει και για εσάς αλλά και για το σκύλο σας που ξεπερνώντας την φοβία του θα χαλαρώσει και θα μπορεί να απολαύσει περισσότερες εμπειρίες

Giorgos Xenos
Giorgos Xenos
Θετικός Εκπαιδευτής Σκύλων