Εκπαίδευση σκύλου: πως να μας ακούει και χωρίς λιχουδιές

Παιχνίδι για σκύλους – Τράβα! (Διελκυστίνδα)
February 1, 2019
Εκπαίδευση σκύλου στην εντολή άσε
June 29, 2019

Κατά τα αρχικά στάδια της εκπαίδευσης του σκύλου, έχουμε ουσιαστικά χρησιμοποιήσει τις λιχουδιές προκειμένου να μάθει εύκολα και διασκεδαστικά τις βασικές εντολές, καθώς επίσης προκειμένου να διδαχθεί κάποιες επιθυμητές συμπεριφορές.

Θα ήταν άδικο και για το σκύλο αλλά και για εμάς να καταργήσουμε εντελώς τις λιχουδιές μια για πάντα, καθώς θα κάναμε τα εύκολα δύσκολα και για εμάς αλλά και για το σκύλο μας, όμως από την άλλη δεν θέλουμε ο σκύλος να μας ακούει μόνο όταν έχουμε λιχουδιές μαζί μας. 

Ιδανικά θέλουμε σταδιακά να μειώσουμε τη συχνότητα με την οποία επιβραβεύουμε με λιχουδιές, αντικαθιστώντας ως επιβραβευση τη λιχουδιά με έπαινο, χάδι, κάποιο παιχνίδι, ή και όλα τα παραπάνω μαζί! Έπειτα καλό είναι να επιβραβεύουμε με λιχουδιές μια στο τόσο, ώστε το όνειρο του να παραμένει ζωντανό!


Επειδή είναι λειτουργικό αλλά και απογοητευτικό, να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου ο σκύλος μας να μπορεί πολύ εύκολα να καταλάβει πότε έχουμε λιχουδιά μαζί μας και πότε όχι, και ανάλογα να μας ακούει η να μας αγνοεί, απλά ακολουθήστε τις ακόλουθες οδηγίες και πολύ εύκολα θα σας ακούει πάντα, και για πάντα με λιχουδιές αλλά και χωρίς! 

Τι κάνουμε για να μας ακούει και χωρίς λιχουδιές

Φάση πρώτη:

Στην πρώτη φάση εκπαίδευσης των εντολών , όχι μόνο του δίνουμε λιχουδιές για επιβράβευση αλλά  τις πρώτες φορές μπορεί να χρειαστεί να τις κρατάμε με τέτοιο τρόπο ώστε και να τις βλέπει καλά αλλά και να τις μυρίζει προκειμένου όχι μόνο να τον επιβραβεύσουμε όταν εκτελέσει σωστά, αλλά σε πρώτη φάση να τον δελεάσουμε ώστε να ακολουθήσει τις οδηγίες μας. Όταν εκτελεί, λέμε μπράβο και επιβραβεύουμε αμέσως. Όσο πιο κοντά χρονικά είναι η επιβράβευση κι ο έπαινος σε αυτό που έκανε σωστά, τόσο πιο εύκολα καταλαβαίνει τό λόγο που παίρνει την επιβράβευση.
Συνεχίζουμε τη πρώτη φάση λέγοντας και την εντολή που του μαθαίνουμε λεκτικά (πχ κάτσε) ενώ παράλληλα του δίνουμε την εντολή και με την ανάλογη χειρονομία (την κάθε εντολή την δίνουμε παράλληλα με δύο τρόπους, λεκτικά και με χειρονομία, για παράδειγμα όταν του λέμε ΕΛΑ για να έρθει του κάνουμε παράλληλα και το σινιάλο με το χέρι μας να έρθει κοντά μας ενώ κρατάμε στο ίδιο χέρι τη λιχουδιά με τρόπο όμως σε πρώτη φάση τέτοιο ώστε να φαίνεται η λιχουδιά για να είναι δέλεαρ).
 
Φάση δεύτερη:
Αφού λοιπόν εκτελεί σε πρώτη φάση με απόλυτη επιτυχία, περνάμε στη δεύτερη φάση, κατά την οποία το μόνο που αλλάζουμε είναι να κρατάμε με τέτοιο τρόπο τη λιχουδιά ώστε να μη τη βλέπει. Είτε στο χέρι με το οποίο κάνουμε το σινιάλο αλλά κρυμμένη ανάμεσα στο χέρι και τον αντίχειρα, είτε απλά στο άλλο χέρι μας το οποίο μπορούμε να το έχουμε και πίσω από τη πλάτη μας. Ο λόγος είναι πως όταν περάσουμε στην τρίτη φάση, δε θέλουμε ο σκύλος μας να ξέρει με σιγουριά πότε έχουμε λιχουδιά και πότε όχι, αυτό είναι και το μυστικό ώστε σε τρίτη φάση να μας ακούει ακόμα κι όταν δεν έχουμε. Κατά τα άλλα στη δεύτερη φάση συνεχίζουμε την εκπαίδευση κανονικά, επιβραβεύοντας το σκύλο κάθε φορά που εκτελεί με επιτυχία.
 

Φάση τρίτη

Είναι σημαντικό να έχει γίνει αρκετή εκπαίδευση στη δεύτερη φάση, γιατί κάθε φορά που παίρνει επιβράβευση, είναι ένας ακόμα πόντος στην αντίληψη του σκύλου μας οτι ειναι ευχάριστη η εκπαίδευση και ακόμα πιο ευχάριστο να μας ακούει.  Μη ξεχνάμε πως σε αυτή τη φάση ακόμα, μπορεί να έχει διδαχθεί πολύ καλά την εντολή, αλλά αυτό δε σημαίνει ακόμα πως θα μας ακούει κάθε φορά. Για αυτό ακριβώς άλλωστε κάνουμε και όλη αυτή τη σταδιακή διαδικασία. Το κλειδί εδώ είναι η λέξη ΣΤΑΔΙΑΚΑ. Δε θέλουμε να κόψουμε τις λιχουδιές ούτε εντελώς αλλά ούτε και απότομα ώστε να μη χάσει ο σκύλος μας το ενδιαφέρον. 
 
Εφόσον έχουμε περάσει σωστά στη δεύτερη φάση, ο σκύλος μας πλέον εκτελεί όχι επειδή βλέπει τη λιχουδιά, αλλά επειδή μας πιστεύει οτι έχουμε κάθε φορά λιχουδιά κι επειδή μας πιστεύει πως κάθε φορά θα του δώσουμε. Προσοχή μη πέσουμε στην παγίδα όπου θα μας πλησιάζει να μυρίσει αν έχουμε λιχουδιά η όχι και ανάλογα να εκτελεί. Στην περίπτωση αυτή διορθώνουμε και φυσικά δεν επιβραβεύουμε ώστε να το σταματήσει. 
 
Και περνάμε στην τρίτη φάση λοιπόν όπου εκτελούμε τις ασκήσεις κανονικά, αλλά αυτή τη φορά κάποιες φορές θα του δίνουμε λιχουδιά ως επιβράβευση αλλά κάποιες φορές όχι. Έπαινο φυσικά θα παίρνει πάντα. Μπορούμε επίσης κάποιες λιχουδιές να τις ανταλλάξουμε με άλλες μορφές επιβράβευσης. Πχ έφερε το μπαλάκι που του πετάξαμε; Επιβράβευση μπορεί να είναι οτι θα του το πετάξουμε πάλι, η οτι θα του το δώσουμε. Είμαστε στο ανσασέρ και του δώσαμε την εντολή κάτσε μολις φτάσαμε στον όροφο μας; Επιβράβευση μπορεί να είναι οτι θα του ανοίξουμε την πόρτα. Φτάσαμε στην πόρτα του σπιτιού και ανυπομονεί να μπει μέσα; Δίνουμε εντολή κάτσε και μόλις κάτσε επιβράβευση (μαζί με το μπράβο πάντα) μπορεί να είναι οτι θα του ανοίξουμε την πόρτα.
 
Είναι πολλές οι μορφές της επιβράβευσης μέσα στην καθημερινότητα, θυμίζω το μυστικό είναι να επιβραβεύουμε τις επιθυμητές συμπεριφορές, και έχοντας αυτό στο μυαλό σας η φαντασία σας είναι το μόνο όριο στον τρόπο που μπορείτε να επιβραβεύσετε και χωρίς λιχουδιές ώστε να σας ακούει πάντα.  
 
Σε κάθε πάντως περίπτωση, κατά τη τρίτη φάση, όπως και στις προηγούμενες φάσεις, είναι σημαντικό πάντα να έχετε μαζί σας λιχουδιά, ώστε να ξέρει ο σκύλος πως ανά πάσα στιγμή μπορεί και να πάρει λιχουδιά ως επιβράβευση. Η μόνη διαφορά στη τρίτη φάση είναι πως δε θα παίρνει πάντα. Κάποιες φορές θα παίρνει και κάποιες όχι, και μπορείτε πλέον να του δίνετε μόνο όταν εκτελεί πάρα πολύ σωστά και γρήγορα, ανεβάζοντας ουσιαστικά σιγά σιγά τον πήχη, και επειδή θα πρέπει να μαντεύει πότε θα πάρει και πότε όχι, αυτό θα τον κάνει να εκτελεί πάντα. Είναι νωρίς να αποτραβήξουμε εντελώς τις λιχουδιές, κάποιες φορές πρέπει ακόμα να δίνουμε ώστε να κρατάμε το όνειρο του ζωντανό, διαφορετικά αν τις κόψουμε τελείως σύντομα θα χάσει το ενδιαφέρον του και είτε δε θα εκτελεί είτε θα εκτελεί με πολύ λιγότερο ενθουσιασμό. 
 
Στη τρίτη φάση θα καταλάβει πως το γεγονός οτι έχετε λιχουδιά στο χέρι ή στην τσέπη (ναι μπορεί να το μυρίσει…), δε σημαίνει ντε και καλά πως θα την παίρνει κάθε φορά, αλλα και αντίστροφα: το γεγονός οτι δε κρατάτε λιχουδιά στο χέρι, δε σημαίνει οτι δε θα πάρει. Αν καταφέρετε να παίρνει λιχουδιά και σε φάσεις που δε το περιμένει (ενώ φυσικά έχει εκτελέσει σωστά) τότε είναι δεδομένο οτι θα έχετε πετύχει να σας ακούει είτε έχετε λιχουδιά μαζί σας είτε όχι, γιατί δε θα είναι ποτέ σίγουρος πότε έχετε και θα εκτελεί με ενθουσιασμό για κάθε ενδεχόμενο. Περίπου όπως εμείς όταν παίζουμε για να κερδίσουμε το λότο. Αν γνωρίζαμε με σιγουριά πότε θα κερδίσουμε και πότε όχι, αμφιβάλλω αν θα έπαιζε κανείς ποτέ… Εκτός από το νικητή, τα μικροποσά που μοιράζουνε είναι ακριβώς για αυτό το λόγο!
 

Φάση τέταρτη

Είναι στη κρίση σας η συχνότητα με την οποία αρκεί πλέον να επιβραβεύετε ώστε να κρατάτε τον ενθουσιασμό του ζωντανό. Αφού φτάσατε στο σημείο οπού με μία μόνο λιχουδιά στη τσέπη σας ακούει με ενθουσιασμό πχ σε όλη τη διάρκεια της βόλτας, και κάποια στιγμή όταν κάνει κάτι πολύ καλό του δίνετε την επιβράβευση τη στιγμή που εσείς επιλέγετε ως επιβράβευση μιας εντολής που μόλις έχει εκτελέσει, θεωρώ ο στόχος έχει επιτευχθεί. Δεν είναι κακό να παίρνει την λιχουδιά του μια στο τόσο. Δε θέλουμε να πρέπει να του δείχνουμε κάθε φορά οτι έχουμε λιχουδιά προκειμένου να εκτελέσει, και όπως είπαμε παραπάνω με το τρόπο που περιγράψαμε, αυτό δε θα συμβαίνει! Θα μας ακούει πάντα είτε έχουμε λιχουδιά είτε όχι, και θα το κάνει με τον ίδιο ενθουσιασμό, αν του αποδείξουμε οτι μιά στο τόσο εκεί που δε θα το περιμένει θα πάρει και πάλι μια γευστική πεντανόστιμη έκπληξη, όχι για να εκτελέσει, αλλά ακριβώς επειδή εκτελεί και χωρίς λιχουδιές κι επειδή έτσι μας αρέσει, να εκπαιδεύουμε με θετική υποκίνηση! κακό είναι; 🙂  Μη ξεχνάμε πως ακόμη κι ένας ενήλικας σκύλος 2 χρονών, δε παύει να έχει τον ενθουσιασμό ενός μικρού παιδιού το οποίο πως να το κάνουμε, έχει ανάγκη μια στο τόσο τη λιχουδιά του, την επιβράβευση και την εκτιμά απεριόριστα!
 
Απλά προσέχουμε τις λιχουδιές αυτές να τις παίρνει μόνο μετά απο καλή συμπεριφορά ή μόνο μετά από σωστή και ιδανική υπακοή και όχι μετά από γκρίνια ή απαίτηση, ή έτσι απλά από βαρεμάρα και χωρίς λόγο (πχ να πάρε ένα κομμάτι απο το σουβλάκι μου επειδή περίσσεψε, πάντα μα πάντα καλό είναι έστω μια εντολή να εκτελεί πριν του δώσουμε λιχουδίτσα).
 

Προσοχή καθ όλη τη διάρκεια της εκπαίδευσης στις ποσότητες της επιβράβευσης σε σχέση με το φαγητό του. Επίσης, θέλουμε η επιβράβευση να είναι κάτι υγιεινό και καλό θα ήταν να λαμβάνουμε υπόψη την ποσότητα ώστε να μην επιβαρύνουμε το σκύλο με περιττά κιλά. Θέλουμε να δίνουμε κάθε φορά πολύ μικρή ποσότητα, στόχος μας είναι να δελεάσουμε και να επιβραβεύσουμε, όχι να χορτάσει! Στα πρώτα στάδια και ιδίως είναι είναι κουταβάκι ακόμα, μια σκέψη είναι, μέρος της τροφής του να το παίρνει με εκπαίδευση! Ακόμα κι αν είναι η ανιαρή του σκυλοτροφή, το πιθανότερο είναι πως επειδή του αρέσει πολύ να ασχολείστε μαζί του, θα το δεί σαν παιχνίδι και θα το λατρέψει.


Ιδανικές λιχουδιές για επιβράβευση στην εκπαίδευση του σκύλου μας:


Στην περίπτωση που κάτι δε πάει καλά και δεν εκτελεί με ενθουσιασμό τις εντολές, το πρώτο πράγμα που κοιτάμε είναι η λιχουδιά με την οποία επιβραβεύουμε. Προσωπικά από την εμπειρία μου έχω διαπιστώσει πως οι λιχουδιές που πουλάνε στα pet shop και υποτίθεται είναι ιδανικές για επιβράβευση στην εκπαίδευση, δεν έχουν ούτε την μισή αποδοτικότητα από ότι για παράδειγμα μικρά κομματάκια αληθινού φρεσκοβρασμένου κοτόπουλου στο σπίτι μας, που μπορούμε να το έχουμε τουλάχιστον 3 μέρες στην υψηλή ψύξη του ψυγειου μας για επιβράβευση. Προσοχή να μην έχει καρυκεύματα και αν είναι δυνατόν να μην  έχει ούτε αλάτι (αν είναι απο δικό μας περίσσευμα μπορούμε να το ξεπλυνουμε καλά στη βρύση σε περίπτωση που έχει λίγο αλάτι). 


Εξυπακούεται πως δε δίνουμε ποτέ μα ποτέ γλυκά. Σύμφωνα με το Αμερικάνικο κολέγιο κτηνιατρικής είναι καταστρεπτικά για την υγεία των σκύλων και θα πρέπει να αποφεύγονται εντελώς. (Το ίδιο σύμφωνα με νέες μελέτες ισχύει και για τον άνθρωπο, δυστυχώς πολύς κόσμος δε το γνωρίζει, σας προτείνω ειλικρινα να δείτε το ντοκυμαντέρ Hungry For Change) Σχεδόν οτιδήποτε του δώσουμε από αληθινές δικές μας τροφές (κοτόπουλο, μοσχάρι κλπ) είναι  χίλιες φορές πιο υγιεινό!

Το κυριότερο όμως, ακόμα κι ένα απλό κομμάτι κρέας από το σπίτι μας, είναι χίλες φορές νοστιμότερο για το σκύλο μας από την καλύτερη λιχουδιά που θα βρούμε σε pet shop. Πιο νόστιμο, πιο υγιεινό και πιο οικονομικό! Και η νοστιμιά είναι κάτι που μας ενδιαφέρει καθώς είναι αυτό που θα μας κάνει τα εύκολα δύσκολα, θέλουμε μια λιχουδιά που θα του αρέσει τόσο, ώστε να μας κοιτάει στα μάτια με ενθουσιασμό και ανυπομονεσία σα να μας λέει: Πες μου τι θες κάνω τώρα σε παρακαλώ για να πάρω τη λιχουδιά!!!  🙂

Giorgos Xenos
Giorgos Xenos
Θετικός Εκπαιδευτής Σκύλων